UtshovSarga 12
12.1
स तस्य मध्ये भवनस्य वानरो ।
लता ग्Rहामः चित्र गृहान् निशा गृहान् ।जगाम सीताम् प्रति दर्शन उत्सुको ।न च एव ताम् पश्यति चारु दर्शनाम् ॥५-१२-१॥
Sa tasya madhye bhavanasya vanaro
Lata gRhamah chitra grihan nisha grihan, jagama sitam prati darshana utsuko, na cha eva tam pashyati charu darshanam
12.2
स चिन्तयाम् आस ततो महा कपिः ।
प्रियाम् अपश्यन् रघु नन्दनस्य ताम् ।ध्रुवम् नु सीता म्रियते यथा न मे ।विचिन्वतो दर्शनम् एति मैथिली ॥५-१२-२॥
Sa chintayam asa tato maha kapih
Priyam apashyan raghu nandanasya tam, dhruvam nu sita mriyate yatha na me, vichinvato darshanam eti maithili
12.3
सा राक्षसानाम् प्रवरेण बाला ।
स्व शील सम्रक्षण तत् परा सती ।अनेन नूनम् प्रतिदुष्ट कर्मणा ।हता भवेद् आर्य पथे परे स्थिता ॥५-१२-३॥
Sa rakshasanam pravarena bala
Sva shila samrakshana tat para sati, anena nunam pratidushta karmana, hata bhaved arya pathe pare sthita
12.4
विरूप रूपा विकृता विवर्चसो ।
महा आनना दीर्घ विरूप दर्शनाः ।समीक्ष्य सा राक्षस राज योषितो ।भयाद् विनष्टा जनक ईश्वर आत्मजा ॥५-१२-४॥
Virupa rupa vikrita vivarchaso
Maha anana dirgha virupa darshanah, samikshya sa rakshasa raja yoshito, bhayad vinashta janaka ishvara atmaja
12.5
सीताम् अद्Rष्ट्वा हि अनवाप्य पौरुषम् ।
विह्Rत्य कालम् सह वानरैः चिरम् ।न मे अस्ति सुग्रीव समीपगा गतिः ।सुतीक्ष्ण दण्डो बलवामः च वानरः ॥५-१२-५॥
Sitam adRshtva hi anavapya paurusham
VihRtya kalam saha vanaraih chiram, na me asti sugriva samipaga gatih, sutikshna dando balavamah cha vanarah
12.6
दृष्टम् अन्तः पुरम् सर्वम् दृष्ट्वा रावण योषितः ।
न सीता दृश्यते साध्वी वृथा जातो मम श्रमः ॥५-१२-६॥
Drishtam antah puram sarvam drishtva ravana yoshitah
Na sita drishyate sadhvi vritha jato mama shramah
12.7
किम् नु माम् वानराः सर्वे गतम् वक्ष्यन्ति सम्गताः ।
गत्वा तत्र त्वया वीर किम् कृतम् तद् वदस्व नः ॥५-१२-७॥
Kim nu mam vanarah sarve gatam vakshyanti samgatah
Gatva tatra tvaya vira kim kritam tad vadasva nah
12.8
अदृष्ट्वा किम् प्रवक्ष्यामि ताम् अहम् जनक आत्मजाम् ।
ध्रुवम् प्रायम् उपेष्यन्ति कालस्य व्यतिवर्तने ॥५-१२-८॥
Adrishtva kim pravakshyami tam aham janaka atmajam
Dhruvam prayam upeshyanti kalasya vyativartane
12.9
किम् वा वक्ष्यति व्Rद्धः च जाम्बवान् अन्गदः च सः ।
गतम् पारम् समुद्रस्य वानराः च समागताः ॥५-१२-९॥
Kim va vakshyati vRddhah cha jambavan angadah cha sah
Gatam param samudrasya vanarah cha samagatah
12.10
अनिर्वेदः श्रियो मूलम् अनिर्वेदः परम् सुखम् ।
अनिर्वेदो हि सततम् सर्व अर्थेषु प्रवर्तकः ॥५-१२-१०॥
Anirvedah shriyo mulam anirvedah param sukham
Anirvedo hi satatam sarva artheshu pravartakah
12.11
करोति सफलम् जन्तोः कर्म यच् च करोति सः ।
तस्माद् अनिर्वेद क्Rतम् यत्नम् चेष्टे अहम् उत्तमम् ॥५-१२-११॥
Karoti saphalam jantoh karma yach cha karoti sah
Tasmad anirveda kRtam yatnam cheshte aham uttamam
12.12
अदृष्टामः च विचेष्यामि देशान् रावण पालितान् ।
आपान शाला विचिताः तथा पुष्प गृहाणि च ॥५-१२-१२॥
Adrishtamah cha vicheshyami deshan ravana palitan
Apana shala vichitah tatha pushpa grihani cha
12.13
चित्र शालाः च विचिता भूयः क्रीडा गृहाणि च ।
निष्कुट अन्तर रथ्याः च विमानानि च सर्वशः ॥५-१२-१३॥
Chitra shalah cha vichita bhuyah krida grihani cha
Nishkuta antara rathyah cha vimanani cha sarvashah
12.14
इति सम्चिन्त्य भूयो अपि विचेतुम् उपचक्रमे ।
भूमी गृहामः चैत्य गृहान् गृह अतिगृहकान् अपि ॥५-१२-१४॥
Iti samchintya bhuyo api vichetum upachakrame
Bhumi grihamah chaitya grihan griha atigrihakan api
12.15
उत्पतन् निपतमः च अपि तिष्ठन् गच्चन् पुनः क्वचित् ।
अपावृण्वमः च द्वाराणि कपाटानि अवघट्टयन् ॥५-१२-१५॥
Utpatan nipatamah cha api tishthan gachchan punah kvachit
Apavrinvamah cha dvarani kapatani avaghattayan
12.16
प्रविशन् निष्पतमः च अपि प्रपतन्न् उत्पतन्न् अपि ।
सर्वम् अपि अवकाशम् स विचचार महा कपिः ॥५-१२-१६॥
Pravishan nishpatamah cha api prapatann utpatann api
Sarvam api avakasham sa vichachara maha kapih
12.17
चतुर् अन्गुल मात्रो अपि न अवकाशः स विद्यते ।
रावण अन्तः पुरे तस्मिन् यम् कपिर् न जगाम सः ॥५-१२-१७॥
Chatur angula matro api na avakashah sa vidyate
Ravana antah pure tasmin yam kapir na jagama sah
12.18
प्राकर अन्तर रथ्याः च वेदिकः चैत्य सम्श्रयाः ।
श्वभ्राः च पुष्करिण्यः च सर्वम् तेन अवलोकितम् ॥५-१२-१८॥
Prakara antara rathyah cha vedikah chaitya samshrayah
Shvabhrah cha pushkarinyah cha sarvam tena avalokitam
12.19
राक्षस्यो विविध आकारा विरूपा विकृताः तथा ।
दृष्टा हनूमता तत्र न तु सा जनक आत्मजा ॥५-१२-१९॥
Rakshasyo vividha akara virupa vikritah tatha
Drishta hanumata tatra na tu sa janaka atmaja
12.20
रूपेण अप्रतिमा लोके वरा विद्या धर स्त्रियः ।
दृटा हनूमता तत्र न तु राघव नन्दिनी ॥५-१२-२०॥
Rupena apratima loke vara vidya dhara striyah
Drita hanumata tatra na tu raghava nandini
12.21
नाग कन्या वर आरोहाः पूर्ण चन्द्र निभ आननाः ।
दृष्टा हनूमता तत्र न तु सीता सुमध्यमा ॥५-१२-२१॥
Naga kanya vara arohah purna chandra nibha ananah
Drishta hanumata tatra na tu sita sumadhyama
12.22
प्रमथ्य राक्षस इन्द्रेण नाग कन्या बलाद्द् हृताः ।
दृष्टा हनूमता तत्र न सा जनक नन्दिनी ॥५-१२-२२॥
Pramathya rakshasa indrena naga kanya baladd hritah
Drishta hanumata tatra na sa janaka nandini
12.23
सो अपश्यमः ताम् महा बाहुः पश्यमः च अन्या वर स्त्रियः ।
विषसाद महा बाहुर् हनूमान् मारुत आत्मजः ॥५-१२-२३॥
So apashyamah tam maha bahuh pashyamah cha anya vara striyah
Vishasada maha bahur hanuman maruta atmajah
12.24
उद्योगम् वानर इन्द्राणम् प्लवनम् सागरस्य च ।
व्यर्थम् वीक्ष्य अनिल सुतः चिन्ताम् पुनर् उपागमत् ॥५-१२-२४॥
Udyogam vanara indranam plavanam sagarasya cha
Vyartham vikshya anila sutah chintam punar upagamat
12.25
अवतीर्य विमानाच् च हनूमान् मारुत आत्मजः ।
चिन्ताम् उपजगाम अथ शोक उपहत चेतनः ॥५-१२-२५॥
Avatirya vimanach cha hanuman maruta atmajah
Chintam upajagama atha shoka upahata chetanah