UtshovSarga 15
15.1
मेधावी तु ततो ध्यात्वा स किङ्चित् इदम् उत्तरम् ।
लब्ध सङ्ज्ञः ततः तम् तु वेदज्ञो नृपम् अब्रवीत् ॥१-१५-१॥
Medhavi tu tato dhyatva sa kinchit idam uttaram
Labdha sangyah tatah tam tu vedagyo nripam abravit
15.2
इष्टिम् तेऽहम् करिष्यामि पुत्रीयाम् पुत्र कारणात् ।
अथर्व सिरसि प्रोक्तैः मन्त्रैः सिद्धाम् विधानतः ॥१-१५-२॥
Ishtim teham karishyami putriyam putra karanat
Atharva sirasi proktaih mantraih siddham vidhanatah
15.3
ततः प्राक्रमत् इदम् इष्टिम् ताम् पुत्रीयाम् पुत्र कारणात् ।
जुहाव अग्नौ च तेजस्वी मन्त्र दृष्टेन कर्मणा ॥१-१५-३॥
Tatah prakramat idam ishtim tam putriyam putra karanat
Juhava agnau cha tejasvi mantra drishtena karmana
15.4
ततो देवाः स गन्धर्वाः सिद्धाः च परम ऋषयः ।
भाग प्रतिग्रहार्थम् वै समवेता यथाविधि ॥१-१५-४॥
Tato devah sa gandharvah siddhah cha parama rishayah
Bhaga pratigrahartham vai samaveta yathavidhi
15.5
ताः समेत्य यथा न्यायम् तस्मिन् सदसि देवताः ।
अब्रुवन् लोक कर्तारम् ब्रह्माणम् वचनम् ततः ॥१-१५-५॥
Tah sametya yatha nyayam tasmin sadasi devatah
Abruvan loka kartaram brahmanam vachanam tatah
15.6
भगवन् त्वत् प्रसादेन रावणो नाम राक्षसः ।
सर्वान् नो बाधते वीर्यात् शासितुम् तम् न शक्नुमः ॥१-१५-६॥
Bhagavan tvat prasadena ravano nama rakshasah
Sarvan no badhate viryat shasitum tam na shaknumah
15.7
त्वया तस्मै वरो दत्तः प्रीतेन भगवन् तदा ।
मानयन्तः च तम् नित्यम् सर्वम् तस्य क्षमामहे ॥१-१५-७॥
Tvaya tasmai varo dattah pritena bhagavan tada
Manayantah cha tam nityam sarvam tasya kshamamahe
15.8
उद्वेजयति लोकान् त्रीन् उच्छ्रितान् द्वेष्टि दुर्मतिः ।
शक्रम् त्रिदश राजानम् प्रधर्षयितुम् इच्छति ॥१-१५-८॥
Udvejayati lokan trin uchchhritan dveshti durmatih
Shakram tridasha rajanam pradharshayitum ichchhati
15.9
ऋषीन् यक्षान् स गन्धर्वान् असुरान् ब्राह्मणान् तथा ।
अतिक्रामति दुर्धर्षो वर दानेन मोहितः ॥१-१५-९॥
Rishin yakshan sa gandharvan asuran brahmanan tatha
Atikramati durdharsho vara danena mohitah
15.10
नैनम् सूर्यः प्रतपति पार्श्वे वाति न मारुतः ।
चलोर्मिमाली तम् दृष्ट्वा समुद्रोऽपि न कम्पते ॥१-१५-१०॥
Nainam suryah pratapati parshve vati na marutah
Chalormimali tam drishtva samudropi na kampate
15.11
तन् महन्नो भयम् तस्मात् राक्षसात् घोर दर्शनात् ।
वधार्थम् तस्य भगवन् उपायम् कर्तुम् अर्हसि ॥१-१५-११॥
Tan mahanno bhayam tasmat rakshasat ghora darshanat
Vadhartham tasya bhagavan upayam kartum arhasi
15.12
एवम् उक्तः सुरैः सर्वैः चिन्तयित्वा ततोऽब्रवीत् ।
हन्ता अयम् विदितः तस्य वधोपायो दुरात्मनः ॥१-१५-१२॥
Evam uktah suraih sarvaih chintayitva tatobravit
Hanta ayam viditah tasya vadhopayo duratmanah
15.13
तेन गन्धर्व यक्षाणाम् देवतानाम् च रक्षसाम् ।
अवध्योऽस्मि इति वागुक्ता तथेति उक्तम् च तन् मया ॥१-१५-१३॥
Tena gandharva yakshanam devatanam cha rakshasam
Avadhyosmi iti vagukta tatheti uktam cha tan maya
15.14
न अकीर्तयत् अवज्ञानात् तत् रक्षो मानुषाम् तदा ।
तस्मात् स मानुषात् वध्यो मृत्युः न अन्योऽस्य विद्यते ॥१-१५-१४॥
Na akirtayat avagyanat tat raksho manusham tada
Tasmat sa manushat vadhyo mrityuh na anyosya vidyate
15.15
एतत् श्रुत्वा प्रियम् वाक्यम् ब्रह्मणा समुदाहृतम् ।
देवा महर्षयः सर्वे प्रहृष्टाः ते अभवन् तदा ॥१-१५-१५॥
Etat shrutva priyam vakyam brahmana samudahritam
Deva maharshayah sarve prahrishtah te abhavan tada
15.16
एतस्मिन् अनन्तरे विष्णुः उपयातो महाद्युतिः ।
श्ङ्ख चक्र गदा पाणिः पीत वासा जगत्पतिः ॥१-१५-१६॥
Etasmin anantare vishnuh upayato mahadyutih
Shnkha chakra gada panih pita vasa jagatpatih
15.17
वैनतेयम् समारूह्य भास्कर तोयदम् यथा ।
तप्त हाटक केयूरो वन्द्यमानः सुरोत्तमैः ॥१-१५-१७॥
Vainateyam samaruhya bhaskara toyadam yatha
Tapta hataka keyuro vandyamanah surottamaih
15.18
ब्रह्मणा च समागम्य तत्र तस्थौ समाहितः ।
तम् अब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः ॥१-१५-१८॥
Brahmana cha samagamya tatra tasthau samahitah
Tam abruvan surah sarve samabhishtuya sannatah
15.19
त्वाम् नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानाम् हित काम्यया ।
राज्ञो दशरथस्य त्वम् अयोध्य अधिपतेः विभोः ॥१-१५-१९॥
Tvam niyokshyamahe vishno lokanam hita kamyaya
Ragyo dasharathasya tvam ayodhya adhipateh vibhoh
15.20
धर्मज्ञस्य वदान्यस्य महर्षि सम तेजसः ।
अस्य भार्यासु तिसृषु ह्री श्री कीर्ति उपमासु च ॥१-१५-२०॥
Dharmagyasya vadanyasya maharshi sama tejasah
Asya bharyasu tisrishu hri shri kirti upamasu cha
15.21
विष्णो पुत्रत्वम् आगच्छ कृत्वा आत्मानम् चतुर्विधम् ।
तत्र त्वम् मानुषो भूत्वा प्रवृद्धम् लोक कण्टकम् ॥१-१५-२१॥
Vishno putratvam agachchha kritva atmanam chaturvidham
Tatra tvam manusho bhutva pravriddham loka kantakam
15.22
अवध्यम् दैवतैः विष्णो समरे जहि रावणम् ।
स हि देवान् स गन्धर्वान् सिद्धान् च ऋषि सत्तमान् ॥१-१५-२२॥
Avadhyam daivataih vishno samare jahi ravanam
Sa hi devan sa gandharvan siddhan cha rishi sattaman
15.23
राक्षसो रावणो मूर्खो वीर्य उद्रेकेण बाधते ।
ऋषयः च ततः तेन गन्धर्वा अप्सरसः तथा ॥१-१५-२३॥
Rakshaso ravano murkho virya udrekena badhate
Rishayah cha tatah tena gandharva apsarasah tatha
15.24
क्रीडयन्तो नन्दन वने रैउद्रेण विनिपातिताः ।
वधार्थम् वयम् आयाताः तस्य वै मुनिभिः सह ॥१-१५-२४॥
Kridayanto nandana vane raiudrena vinipatitah
Vadhartham vayam ayatah tasya vai munibhih saha
15.25
सिद्ध गन्धर्व यक्षाः च ततः त्वाम् श्ररणम् गताः ।
त्वम् गतिः परमा देव सर्वेषाम् नः परंतपः ॥१-१५-२५॥
Siddha gandharva yakshah cha tatah tvam shraranam gatah
Tvam gatih parama deva sarvesham nah parantapah
15.26
वधाय देव शतॄणाम् नृणाम् लोके मनः कुरु ।
एवम् स्तुतस्तु देवेशो विष्णुः त्रिदशः पुंगवः ॥१-१५-२६॥
Vadhaya deva shatrinam nrinam loke manah kuru
Evam stutastu devesho vishnuh tridashah pungavah
15.27
पितामह पुरोगान् तान् सर्व लोक नमस्कृतःअब्रवीत् त्रिदशान् सर्वान् समेतान् धर्म संहितान् ॥१-१५-२७॥
Pitamaha purogan tan sarva loka namaskritahabravit tridashan sarvan sametan dharma sanhitan
15.28
भयम् त्यजत भद्रम् वो हितार्थम् युधि रावणम् ।
स पुत्र पौत्रम् स अमात्यम् स मित्र ज्ञाति बान्धवम् ॥१-१५-२८॥
Bhayam tyajata bhadram vo hitartham yudhi ravanam
Sa putra pautram sa amatyam sa mitra gyati bandhavam
15.29
हत्वा क्रूरम् दुराधर्षम् देव ऋषीणाम् भयावहम् ।
दश वर्ष सहस्राणि दश वर्ष शतानि च ॥१-१५-२९॥
Hatva kruram duradharsham deva rishinam bhayavaham
Dasha varsha sahasrani dasha varsha shatani cha
15.30
वत्स्यामि मानुषे लोके पालयन् पृध्वीम् इमाम् ।
एवम् दत्वा वरम् देवो देवानाम् विष्णुः आत्मवान् ॥१-१५-३०॥
Vatsyami manushe loke palayan pridhvim imam
Evam datva varam devo devanam vishnuh atmavan
15.31
मानुषे चिन्तयामास जन्मभूमिम् अथ आत्मनः ।
ततः पद्म पलाशाक्षः कृत्वा आत्मानम् चतुर्विधम् ॥१-१५-३१॥
Manushe chintayamasa janmabhumim atha atmanah
Tatah padma palashakshah kritva atmanam chaturvidham
15.32
पितरम् रोचयामास तदा दशरथम् नृपम् ।
तदा देव ऋषि गन्धर्वाः स रुद्राः स अप्सरो गणाः ।स्तुतिभिः दिव्य रूपाभिः तुष्टुवुः मधुसूदनम् ॥१-१५-३२॥
Pitaram rochayamasa tada dasharatham nripam
Tada deva rishi gandharvah sa rudrah sa apsaro ganah, stutibhih divya rupabhih tushtuvuh madhusudanam
15.33
तम् उद्धतम् रावणम् उग्र तेजसम्प्रवृद्ध दर्पम् त्रिदशेश्वर वर द्विषम् ।
विरावणम् साधु तपस्वि कण्टकम्तपस्विनाम् उद्धर तम् भयाअवहम् ॥१-१५-३३॥
Tam uddhatam ravanam ugra tejasampravriddha darpam tridasheshvara vara dvisham
Viravanam sadhu tapasvi kantakamtapasvinam uddhara tam bhayaavaham
15.34
तमेव हत्वा स बलम् स बान्धवम्विरावणम् रावणम् उग्र पौरुषम् ।
स्वर् लोकम् आगच्छ गत ज्वरः चिरम्सुरेन्द्र गुप्तम् गत दोष कल्मषम् ॥१-१५-३४॥
Tameva hatva sa balam sa bandhavamviravanam ravanam ugra paurusham
Svar lokam agachchha gata jvarah chiramsurendra guptam gata dosha kalmasham