Sukta 23

23.1

30 vishvamana vaiyashvah, agni :, ushnik

ईळि॑ष्वा॒ हि प्र॑ती॒व्यं१ यज॑स्व जा॒तवे॑दसम् । च॒रि॒ष्णुधू॑म॒मगृ॑भीतशोचिषम् ॥१॥

Ilishva hi prativyan1 yajasva jatavedasam, charishnudhumamagribhitashochisham

23.2

दा॒मानं॑ विश्वचर्षणे॒ऽग्निं वि॑श्वमनो गि॒रा । उ॒त स्तु॑षे॒ विष्प॑र्धसो॒ रथा॑नाम् ॥२॥

Damanam vishvacharshanegnim vishvamano gira, uta stushe vishpardhaso rathanam

23.3

येषा॑माबा॒ध ऋ॒ग्मिय॑ इ॒षः पृ॒क्षश्च॑ नि॒ग्रभे॑ । उ॒प॒विदा॒ वह्नि॑र्विन्दते॒ वसु॑ ॥३॥

Yeshamabadha rigmiya ishah prikshashcha nigrabhe, upavida vahnirvindate vasu

23.4

उद॑स्य शो॒चिर॑स्थाद्दीदि॒युषो॒ व्य१जर॑म् । तपु॑र्जम्भस्य सु॒द्युतो॑ गण॒श्रिय॑ः ॥४॥

Udasya shochirasthaddidiyusho vya1jaram, tapurjambhasya sudyuto ganashriyah

23.5

उदु॑ तिष्ठ स्वध्वर॒ स्तवा॑नो दे॒व्या कृ॒पा । अ॒भि॒ख्या भा॒सा बृ॑ह॒ता शु॑शु॒क्वनि॑ः ॥५॥

Udu tishtha svadhvara stavano devya kripa, abhikhya bhasa brihata shushukvanih

23.6

अग्ने॑ या॒हि सु॑श॒स्तिभि॑र्ह॒व्या जुह्वा॑न आनु॒षक् । यथा॑ दू॒तो ब॒भूथ॑ हव्य॒वाह॑नः ॥६॥

Agne yahi sushastibhirhavya juhvana anushak, yatha duto babhutha havyavahanah

23.7

अ॒ग्निं व॑ः पू॒र्व्यं हु॑वे॒ होता॑रं चर्षणी॒नाम् । तम॒या वा॒चा गृ॑णे॒ तमु॑ वः स्तुषे ॥७॥

Agnim vah purvyam huve hotaram charshaninam, tamaya vacha grine tamu vah stushe

23.8

य॒ज्ञेभि॒रद्भु॑तक्रतुं॒ यं कृ॒पा सू॒दय॑न्त॒ इत् । मि॒त्रं न जने॒ सुधि॑तमृ॒ताव॑नि ॥८॥

Yagyebhiradbhutakratum yam kripa sudayanta it, mitram na jane sudhitamritavani

23.9

ऋ॒तावा॑नमृतायवो य॒ज्ञस्य॒ साध॑नं गि॒रा । उपो॑ एनं जुजुषु॒र्नम॑सस्प॒दे ॥९॥

Ritavanamritayavo yagyasya sadhanam gira, upo enam jujushurnamasaspade

23.10

अच्छा॑ नो॒ अङ्गि॑रस्तमं य॒ज्ञासो॑ यन्तु सं॒यत॑ः । होता॒ यो अस्ति॑ वि॒क्ष्वा य॒शस्त॑मः ॥१०॥

Achchha no angirastamam yagyaso yantu sanyatah, hota yo asti vikshva yashastamah

23.11

अग्ने॒ तव॒ त्ये अ॑ज॒रेन्धा॑नासो बृ॒हद्भाः । अश्वा॑ इव॒ वृष॑णस्तविषी॒यव॑ः ॥११॥

Agne tava tye ajarendhanaso brihadbhah, ashva iva vrishanastavishiyavah

23.12

स त्वं न॑ ऊर्जां पते र॒यिं रा॑स्व सु॒वीर्य॑म् । प्राव॑ नस्तो॒के तन॑ये स॒मत्स्वा ॥१२॥

Sa tvam na urjam pate rayim rasva suviryam, prava nastoke tanaye samatsva

23.13

यद्वा उ॑ वि॒श्पति॑ः शि॒तः सुप्री॑तो॒ मनु॑षो वि॒शि । विश्वेद॒ग्निः प्रति॒ रक्षां॑सि सेधति ॥१३॥

Yadva u vishpatih shitah suprito manusho vishi, vishvedagnih prati rakshansi sedhati

23.14

श्रु॒ष्ट्य॑ग्ने॒ नव॑स्य मे॒ स्तोम॑स्य वीर विश्पते । नि मा॒यिन॒स्तपु॑षा र॒क्षसो॑ दह ॥१४॥

Shrushtyagne navasya me stomasya vira vishpate, ni mayinastapusha rakshaso daha

23.15

न तस्य॑ मा॒यया॑ च॒न रि॒पुरी॑शीत॒ मर्त्य॑ः । यो अ॒ग्नये॑ द॒दाश॑ ह॒व्यदा॑तिभिः ॥१५॥

Na tasya mayaya chana ripurishita martyah, yo agnaye dadasha havyadatibhih

23.16

व्य॑श्वस्त्वा वसु॒विद॑मुक्ष॒ण्युर॑प्रीणा॒दृषि॑ः । म॒हो रा॒ये तमु॑ त्वा॒ समि॑धीमहि ॥१६॥

Vyashvastva vasuvidamukshanyuraprinadrishih, maho raye tamu tva samidhimahi

23.17

उ॒शना॑ का॒व्यस्त्वा॒ नि होता॑रमसादयत् । आ॒य॒जिं त्वा॒ मन॑वे जा॒तवे॑दसम् ॥१७॥

Ushana kavyastva ni hotaramasadayat, ayajim tva manave jatavedasam

23.18

विश्वे॒ हि त्वा॑ स॒जोष॑सो दे॒वासो॑ दू॒तमक्र॑त । श्रु॒ष्टी दे॑व प्रथ॒मो य॒ज्ञियो॑ भुवः ॥१८॥

Vishve hi tva sajoshaso devaso dutamakrata, shrushti deva prathamo yagyiyo bhuvah

23.19

इ॒मं घा॑ वी॒रो अ॒मृतं॑ दू॒तं कृ॑ण्वीत॒ मर्त्य॑ः । पा॒व॒कं कृ॒ष्णव॑र्तनिं॒ विहा॑यसम् ॥१९॥

Imam gha viro amritam dutam krinvita martyah, pavakam krishnavartanim vihayasam

23.20

तं हु॑वेम य॒तस्रु॑चः सु॒भासं॑ शु॒क्रशो॑चिषम् । वि॒शाम॒ग्निम॒जरं॑ प्र॒त्नमीड्य॑म् ॥२०॥

Tam huvema yatasruchah subhasam shukrashochisham, vishamagnimajaram pratnamidyam

23.21

यो अ॑स्मै ह॒व्यदा॑तिभि॒राहु॑तिं॒ मर्तोऽवि॑धत् । भूरि॒ पोषं॒ स ध॑त्ते वी॒रव॒द्यश॑ः ॥२१॥

Yo asmai havyadatibhirahutim martovidhat, bhuri posham sa dhatte viravadyashah

23.22

प्र॒थ॒मं जा॒तवे॑दसम॒ग्निं य॒ज्ञेषु॑ पू॒र्व्यम् । प्रति॒ स्रुगे॑ति॒ नम॑सा ह॒विष्म॑ती ॥२२॥

Prathamam jatavedasamagnim yagyeshu purvyam, prati srugeti namasa havishmati

23.23

आभि॑र्विधेमा॒ग्नये॒ ज्येष्ठा॑भिर्व्यश्व॒वत् । मंहि॑ष्ठाभिर्म॒तिभि॑ः शु॒क्रशो॑चिषे ॥२३॥

Abhirvidhemagnaye jyeshthabhirvyashvavat, manhishthabhirmatibhih shukrashochishe

23.24

नू॒नम॑र्च॒ विहा॑यसे॒ स्तोमे॑भिः स्थूरयूप॒वत् । ऋषे॑ वैयश्व॒ दम्या॑या॒ग्नये॑ ॥२४॥

Nunamarcha vihayase stomebhih sthurayupavat, rishe vaiyashva damyayagnaye

23.25

अति॑थिं॒ मानु॑षाणां सू॒नुं वन॒स्पती॑नाम् । विप्रा॑ अ॒ग्निमव॑से प्र॒त्नमी॑ळते ॥२५॥

Atithim manushanam sunum vanaspatinam, vipra agnimavase pratnamilate

23.26

म॒हो विश्वाँ॑ अ॒भि ष॒तो॒३ऽभि ह॒व्यानि॒ मानु॑षा । अग्ने॒ नि ष॑त्सि॒ नम॒साधि॑ ब॒र्हिषि॑ ॥२६॥

Maho vishvam abhi shato3bhi havyani manusha, agne ni shatsi namasadhi barhishi

23.27

वंस्वा॑ नो॒ वार्या॑ पु॒रु वंस्व॑ रा॒यः पु॑रु॒स्पृह॑ः । सु॒वीर्य॑स्य प्र॒जाव॑तो॒ यश॑स्वतः ॥२७॥

Vansva no varya puru vansva rayah purusprihah, suviryasya prajavato yashasvatah

23.28

त्वं व॑रो सु॒षाम्णेऽग्ने॒ जना॑य चोदय । सदा॑ वसो रा॒तिं य॑विष्ठ॒ शश्व॑ते ॥२८॥

Tvam varo sushamnegne janaya chodaya, sada vaso ratim yavishtha shashvate

23.29

त्वं हि सु॑प्र॒तूरसि॒ त्वं नो॒ गोम॑ती॒रिष॑ः । म॒हो रा॒यः सा॒तिम॑ग्ने॒ अपा॑ वृधि ॥२९॥

Tvam hi supraturasi tvam no gomatirishah, maho rayah satimagne apa vridhi

23.30

अग्ने॒ त्वं य॒शा अ॒स्या मि॒त्रावरु॑णा वह । ऋ॒तावा॑ना स॒म्राजा॑ पू॒तद॑क्षसा ॥३०॥

Agne tvam yasha asya mitravaruna vaha, ritavana samraja putadakshasa