UtshovChapter 27
27.1
संजय उवाच
धर्मे नित्या पाण्डव ते विचेष्टा; लोके श्रुता दृश्यते चापि पार्थ
महास्रावं जीवितं चाप्यनित्यं; संपश्य त्वं पाण्डव मा विनीनशः
Sanjaya uvacha
Dharme nitya pandava te vicheshta; loke shruta drishyate chapi partha
Mahasravam jivitam chapyanityam; sampashya tvam pandava ma vininashah
27.2
न चेद्भागं कुरवोऽन्यत्र युद्धा;त्प्रयच्छन्ते तुभ्यमजातशत्रो
भैक्षचर्यामन्धकवृष्णिराज्ये; श्रेयो मन्ये न तु युद्धेन राज्यम्
Na chedbhagam kuravonyatra yuddha;tprayachchhante tubhyamajatashatro
Bhaikshacharyamandhakavrishnirajye; shreyo manye na tu yuddhena rajyam
27.3
अल्पकालं जीवितं यन्मनुष्ये; महास्रावं नित्यदुःखं चलं च
भूयश्च तद्वयसो नानुरूपं; तस्मात्पापं पाण्डव मा प्रसार्षीः
Alpakalam jivitam yanmanushye; mahasravam nityaduhkham chalam cha
Bhuyashcha tadvayaso nanurupam; tasmatpapam pandava ma prasarshih
27.4
कामा मनुष्यं प्रसजन्त एव; धर्मस्य ये विघ्नमूलं नरेन्द्र
पूर्वं नरस्तान्धृतिमान्विनिघ्नँ;ल्लोके प्रशंसां लभतेऽनवद्याम्
Kama manushyam prasajanta eva; dharmasya ye vighnamulam narendra
Purvam narastandhritimanvinighnam;lloke prashansam labhatenavadyam
27.5
निबन्धनी ह्यर्थतृष्णेह पार्थ; तामेषतो बाध्यते धर्म एव
धर्मं तु यः प्रवृणीते स बुद्धः; कामे गृद्धो हीयतेऽर्थानुरोधात्
Nibandhani hyarthatrishneha partha; tameshato badhyate dharma eva
Dharmam tu yah pravrinite sa buddhah; kame griddho hiyaterthanurodhat
27.6
धर्मं कृत्वा कर्मणां तात मुख्यं; महाप्रतापः सवितेव भाति
हानेन धर्मस्य महीमपीमां; लब्ध्वा नरः सीदति पापबुद्धिः
Dharmam kritva karmanam tata mukhyam; mahapratapah saviteva bhati
Hanena dharmasya mahimapimam; labdhva narah sidati papabuddhih
27.7
वेदोऽधीतश्चरितं ब्रह्मचर्यं; यज्ञैरिष्टं ब्राह्मणेभ्यश्च दत्तम्
परं स्थानं मन्यमानेन भूय; आत्मा दत्तो वर्षपूगं सुखेभ्यः
Vedodhitashcharitam brahmacharyam; yagyairishtam brahmanebhyashcha dattam
Param sthanam manyamanena bhuya; atma datto varshapugam sukhebhyah
27.8
सुखप्रिये सेवमानोऽतिवेलं; योगाभ्यासे यो न करोति कर्म
वित्तक्षये हीनसुखोऽतिवेलं; दुःखं शेते कामवेगप्रणुन्नः
Sukhapriye sevamanotivelam; yogabhyase yo na karoti karma
Vittakshaye hinasukhotivelam; duhkham shete kamavegapranunnah
27.9
एवं पुनरर्थचर्याप्रसक्तो; हित्वा धर्मं यः प्रकरोत्यधर्मम्
अश्रद्दधत्परलोकाय मूढो; हित्वा देहं तप्यते प्रेत्य मन्दः
Evam punararthacharyaprasakto; hitva dharmam yah prakarotyadharmam
Ashraddadhatparalokaya mudho; hitva deham tapyate pretya mandah
27.10
न कर्मणां विप्रणाशोऽस्त्यमुत्र; पुण्यानां वाप्यथ वा पापकानाम्
पूर्वं कर्तुर्गच्छति पुण्यपापं; पश्चात्त्वेतदनुयात्येव कर्ता
Na karmanam vipranashostyamutra; punyanam vapyatha va papakanam
Purvam karturgachchhati punyapapam; pashchattvetadanuyatyeva karta
27.11
न्यायोपेतं ब्राह्मणेभ्यो यदन्नं; श्रद्धापूतं गन्धरसोपपन्नम्
अन्वाहार्येषूत्तमदक्षिणेषु; तथारूपं कर्म विख्यायते ते
Nyayopetam brahmanebhyo yadannam; shraddhaputam gandharasopapannam
Anvaharyeshuttamadakshineshu; tatharupam karma vikhyayate te
27.12
इह क्षेत्रे क्रियते पार्थ कार्यं; न वै किंचिद्विद्यते प्रेत्य कार्यम्
कृतं त्वया पारलोक्यं च कार्यं; पुण्यं महत्सद्भिरनुप्रशस्तम्
Iha kshetre kriyate partha karyam; na vai kinchidvidyate pretya karyam
Kritam tvaya paralokyam cha karyam; punyam mahatsadbhiranuprashastam
27.13
जहाति मृत्युं च जरां भयं च; न क्षुत्पिपासे मनसश्चाप्रियाणि
न कर्तव्यं विद्यते तत्र किंचि;दन्यत्र वै इन्द्रियप्रीणनार्थात्
Jahati mrityum cha jaram bhayam cha; na kshutpipase manasashchapriyani
Na kartavyam vidyate tatra kinchi;danyatra vai indriyaprinanarthat
27.14
एवंरूपं कर्मफलं नरेन्द्र; मात्रावता हृदयस्य प्रियेण
स क्रोधजं पाण्डव हर्षजं च; लोकावुभौ मा प्रहासीश्चिराय
Evanrupam karmaphalam narendra; matravata hridayasya priyena
Sa krodhajam pandava harshajam cha; lokavubhau ma prahasishchiraya
27.15
अन्तं गत्वा कर्मणां या प्रशंसा; सत्यं दमश्चार्जवमानृशंस्यम्
अश्वमेधो राजसूयस्तथेष्टः; पापस्यान्तं कर्मणो मा पुनर्गाः
Antam gatva karmanam ya prashansa; satyam damashcharjavamanrishansyam
Ashvamedho rajasuyastatheshtah; papasyantam karmano ma punargah
27.16
तच्चेदेवं देशरूपेण पार्थाः; करिष्यध्वं कर्म पापं चिराय
निवसध्वं वर्षपूगान्वनेषु; दुःखं वासं पाण्डवा धर्महेतोः
Tachchedevam desharupena parthah; karishyadhvam karma papam chiraya
Nivasadhvam varshapuganvaneshu; duhkham vasam pandava dharmahetoh
27.17
अप्रव्रज्ये योजयित्वा पुरस्ता;दात्माधीनं यद्बलं ते तदासीत्
नित्यं पाञ्चालाः सचिवास्तवेमे; जनार्दनो युयुधानश्च वीरः
Apravrajye yojayitva purasta;datmadhinam yadbalam te tadasit
Nityam panchalah sachivastaveme; janardano yuyudhanashcha virah
27.18
मत्स्यो राजा रुक्मरथः सपुत्रः; प्रहारिभिः सह पुत्रैर्विराटः
राजानश्च ये विजिताः पुरस्ता;त्त्वामेव ते संश्रयेयुः समस्ताः
Matsyo raja rukmarathah saputrah; praharibhih saha putrairviratah
Rajanashcha ye vijitah purasta;ttvameva te sanshrayeyuh samastah
27.19
महासहायः प्रतपन्बलस्थः; पुरस्कृतो वासुदेवार्जुनाभ्याम्
वरान्हनिष्यन्द्विषतो रङ्गमध्ये; व्यनेष्यथा धार्तराष्ट्रस्य दर्पम्
Mahasahayah pratapanbalasthah; puraskrito vasudevarjunabhyam
Varanhanishyandvishato rangamadhye; vyaneshyatha dhartarashtrasya darpam
27.20
बलं कस्माद्वर्धयित्वा परस्य; निजान्कस्मात्कर्शयित्वा सहायान्
निरुष्य कस्माद्वर्षपूगान्वनेषु; युयुत्ससे पाण्डव हीनकालम्
Balam kasmadvardhayitva parasya; nijankasmatkarshayitva sahayan
Nirushya kasmadvarshapuganvaneshu; yuyutsase pandava hinakalam
27.21
अप्रज्ञो वा पाण्डव युध्यमानो; अधर्मज्ञो वा भूतिपथाद्व्यपैति
प्रज्ञावान्वा बुध्यमानोऽपि धर्मं; संरम्भाद्वा सोऽपि भूतेरपैति
Apragyo va pandava yudhyamano; adharmagyo va bhutipathadvyapaiti
Pragyavanva budhyamanopi dharmam; sanrambhadva sopi bhuterapaiti
27.22
नाधर्मे ते धीयते पार्थ बुद्धि;र्न संरम्भात्कर्म चकर्थ पापम्
अद्धा किं तत्कारणं यस्य हेतोः; प्रज्ञाविरुद्धं कर्म चिकीर्षसीदम्
Nadharme te dhiyate partha buddhi;rna sanrambhatkarma chakartha papam
Addha kim tatkaranam yasya hetoh; pragyaviruddham karma chikirshasidam
27.23
अव्याधिजं कटुकं शीर्षरोगं; यशोमुषं पापफलोदयं च
सतां पेयं यन्न पिबन्त्यसन्तो; मन्युं महाराज पिब प्रशाम्य
Avyadhijam katukam shirsharogam; yashomusham papaphalodayam cha
Satam peyam yanna pibantyasanto; manyum maharaja piba prashamya
27.24
पापानुबन्धं को नु तं कामयेत; क्षमैव ते ज्यायसी नोत भोगाः
यत्र भीष्मः शांतनवो हतः स्या;द्यत्र द्रोणः सहपुत्रो हतः स्यात्
Papanubandham ko nu tam kamayeta; kshamaiva te jyayasi nota bhogah
Yatra bhishmah shantanavo hatah sya;dyatra dronah sahaputro hatah syat
27.25
कृपः शल्यः सौमदत्तिर्विकर्णो; विविंशतिः कर्णदुर्योधनौ च
एतान्हत्वा कीदृशं तत्सुखं स्या;द्यद्विन्देथास्तदनुब्रूहि पार्थ
Kripah shalyah saumadattirvikarno; vivinshatih karnaduryodhanau cha
Etanhatva kidrisham tatsukham sya;dyadvindethastadanubruhi partha
27.26
लब्ध्वापीमां पृथिवीं सागरान्तां; जरामृत्यू नैव हि त्वं प्रजह्याः
प्रियाप्रिये सुखदुःखे च राज;न्नेवं विद्वान्नैव युद्धं कुरुष्व
Labdhvapimam prithivim sagarantam; jaramrityu naiva hi tvam prajahyah
Priyapriye sukhaduhkhe cha raja;nnevam vidvannaiva yuddham kurushva
27.27
अमात्यानां यदि कामस्य हेतो;रेवंयुक्तं कर्म चिकीर्षसि त्वम्
अपाक्रमेः संप्रदाय स्वमेभ्यो; मा गास्त्वं वै देवयानात्पथोऽद्य
Amatyanam yadi kamasya heto;revanyuktam karma chikirshasi tvam
Apakrameh sampradaya svamebhyo; ma gastvam vai devayanatpathodya