UtshovChapter 1
1.1
जनमेजय उवाच
कथं विराटनगरे मम पूर्वपितामहाः
अज्ञातवासमुषिता दुर्योधनभयार्दिताः
Janamejaya uvacha
Katham viratanagare mama purvapitamahah
Agyatavasamushita duryodhanabhayarditah
1.2
वैशंपायन उवाच
तथा तु स वराँल्लब्ध्वा धर्माद्धर्मभृतां वरः
गत्वाश्रमं ब्राह्मणेभ्य आचख्यौ सर्वमेव तत्
Vaishampayana uvacha
Tatha tu sa varanllabdhva dharmaddharmabhritam varah
Gatvashramam brahmanebhya achakhyau sarvameva tat
1.3
कथयित्वा तु तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिरः
अरणीसहितं तस्मै ब्राह्मणाय न्यवेदयत्
Kathayitva tu tatsarvam brahmanebhyo yudhishthirah
Aranisahitam tasmai brahmanaya nyavedayat
1.4
ततो युधिष्ठिरो राजा धर्मपुत्रो महामनाः
संनिवर्त्यानुजान्सर्वानिति होवाच भारत
Tato yudhishthiro raja dharmaputro mahamanah
Sannivartyanujansarvaniti hovacha bharata
1.5
द्वादशेमानि वर्षाणि राष्ट्राद्विप्रोषिता वयम्
त्रयोदशोऽयं संप्राप्तः कृच्छ्रः परमदुर्वसः
Dvadashemani varshani rashtradviproshita vayam
Trayodashoyam sampraptah krichchhrah paramadurvasah
1.6
स साधु कौन्तेय इतो वासमर्जुन रोचय
यत्रेमा वसतीः सर्वा वसेमाविदिताः परैः
Sa sadhu kaunteya ito vasamarjuna rochaya
Yatrema vasatih sarva vasemaviditah paraih
1.7
अर्जुन उवाच
तस्यैव वरदानेन धर्मस्य मनुजाधिप
अज्ञाता विचरिष्यामो नराणां भरतर्षभ
Arjuna uvacha
Tasyaiva varadanena dharmasya manujadhipa
Agyata vicharishyamo naranam bharatarshabha
1.8
किं तु वासाय राष्ट्राणि कीर्तयिष्यामि कानिचित्
रमणीयानि गुप्तानि तेषां किंचित्स्म रोचय
Kim tu vasaya rashtrani kirtayishyami kanichit
Ramaniyani guptani tesham kinchitsma rochaya
1.9
सन्ति रम्या जनपदा बह्वन्नाः परितः कुरून्
पाञ्चालाश्चेदिमत्स्याश्च शूरसेनाः पटच्चराः
दशार्णा नवराष्ट्रं च मल्लाः शाल्वा युगंधराः
Santi ramya janapada bahvannah paritah kurun
Panchalashchedimatsyashcha shurasenah patachcharah
Dasharna navarashtram cha mallah shalva yugandharah
1.10
एतेषां कतमो राजन्निवासस्तव रोचते
वत्स्यामो यत्र राजेन्द्र संवत्सरमिमं वयम्
Etesham katamo rajannivasastava rochate
Vatsyamo yatra rajendra sanvatsaramimam vayam
1.11
युधिष्ठिर उवाच
एवमेतन्महाबाहो यथा स भगवान्प्रभुः
अब्रवीत्सर्वभूतेशस्तत्तथा न तदन्यथा
Yudhishthira uvacha
Evametanmahabaho yatha sa bhagavanprabhuh
Abravitsarvabhuteshastattatha na tadanyatha
1.12
अवश्यं त्वेव वासार्थं रमणीयं शिवं सुखम्
संमन्त्र्य सहितैः सर्वैर्द्रष्टव्यमकुतोभयम्
Avashyam tveva vasartham ramaniyam shivam sukham
Sammantrya sahitaih sarvairdrashtavyamakutobhayam
1.13
मत्स्यो विराटो बलवानभिरक्षेत्स पाण्डवान्
धर्मशीलो वदान्यश्च वृद्धश्च सुमहाधनः
Matsyo virato balavanabhirakshetsa pandavan
Dharmashilo vadanyashcha vriddhashcha sumahadhanah
1.14
विराटनगरे तात संवत्सरमिमं वयम्
कुर्वन्तस्तस्य कर्माणि विहरिष्याम भारत
Viratanagare tata sanvatsaramimam vayam
Kurvantastasya karmani viharishyama bharata
1.15
यानि यानि च कर्माणि तस्य शक्ष्यामहे वयम्
कर्तुं यो यत्स तत्कर्म ब्रवीतु कुरुनन्दनाः
Yani yani cha karmani tasya shakshyamahe vayam
Kartum yo yatsa tatkarma bravitu kurunandanah
1.16
अर्जुन उवाच
नरदेव कथं कर्म राष्ट्रे तस्य करिष्यसि
विराटनृपतेः साधो रंस्यसे केन कर्मणा
Arjuna uvacha
Naradeva katham karma rashtre tasya karishyasi
Viratanripateh sadho ransyase kena karmana
1.17
मृदुर्वदान्यो ह्रीमांश्च धार्मिकः सत्यविक्रमः
राजंस्त्वमापदा क्लिष्टः किं करिष्यसि पाण्डव
Mridurvadanyo hrimanshcha dharmikah satyavikramah
Rajanstvamapada klishtah kim karishyasi pandava
1.18
न दुःखमुचितं किंचिद्राजन्वेद यथा जनः
स इमामापदं प्राप्य कथं घोरां तरिष्यसि
Na duhkhamuchitam kinchidrajanveda yatha janah
Sa imamapadam prapya katham ghoram tarishyasi
1.19
युधिष्ठिर उवाच
शृणुध्वं यत्करिष्यामि कर्म वै कुरुनन्दनाः
विराटमनुसंप्राप्य राजानं पुरुषर्षभम्
Yudhishthira uvacha
Shrinudhvam yatkarishyami karma vai kurunandanah
Viratamanusamprapya rajanam purusharshabham
1.20
सभास्तारो भविष्यामि तस्य राज्ञो महात्मनः
कङ्को नाम द्विजो भूत्वा मताक्षः प्रियदेविता
Sabhastaro bhavishyami tasya ragyo mahatmanah
Kanko nama dvijo bhutva matakshah priyadevita
1.21
वैडूर्यान्काञ्चनान्दान्तान्फलैर्ज्योतीरसैः सह
कृष्णाक्षाँल्लोहिताक्षांश्च निर्वर्त्स्यामि मनोरमान्
Vaiduryankanchanandantanphalairjyotirasaih saha
Krishnakshanllohitakshanshcha nirvartsyami manoraman
1.22
आसं युधिष्ठिरस्याहं पुरा प्राणसमः सखा
इति वक्ष्यामि राजानं यदि मामनुयोक्ष्यते
Asam yudhishthirasyaham pura pranasamah sakha
Iti vakshyami rajanam yadi mamanuyokshyate
1.23
इत्येतद्वो मयाख्यातं विहरिष्याम्यहं यथा
वृकोदर विराटे त्वं रंस्यसे केन कर्मणा
Ityetadvo mayakhyatam viharishyamyaham yatha
Vrikodara virate tvam ransyase kena karmana