UtshovChapter 215
215.1
मार्कण्डेय उवाच
ऋषयस्तु महाघोरान्दृष्ट्वोत्पातान्पृथग्विधान्
अकुर्वञ्शान्तिमुद्विग्ना लोकानां लोकभावनाः
Markandeya uvacha
Rishayastu mahaghorandrishtvotpatanprithagvidhan
Akurvanshantimudvigna lokanam lokabhavanah
215.2
निवसन्ति वने ये तु तस्मिंश्चैत्ररथे जनाः
तेऽब्रुवन्नेष नोऽनर्थः पावकेनाहृतो महान्
संगम्य षड्भिः पत्नीभिः सप्तर्षीणामिति स्म ह
Nivasanti vane ye tu tasminshchaitrarathe janah
Tebruvannesha nonarthah pavakenahrito mahan
Sangamya shadbhih patnibhih saptarshinamiti sma ha
215.3
अपरे गरुडीमाहुस्त्वयानर्थोऽयमाहृतः
यैर्दृष्टा सा तदा देवी तस्या रूपेण गच्छती
न तु तत्स्वाहया कर्म कृतं जानाति वै जनः
Apare garudimahustvayanarthoyamahritah
Yairdrishta sa tada devi tasya rupena gachchhati
Na tu tatsvahaya karma kritam janati vai janah
215.4
सुपर्णी तु वचः श्रुत्वा ममायं तनयस्त्विति
उपगम्य शनैः स्कन्दमाहाहं जननी तव
Suparni tu vachah shrutva mamayam tanayastviti
Upagamya shanaih skandamahaham janani tava
215.5
अथ सप्तर्षयः श्रुत्वा जातं पुत्रं महौजसम्
तत्यजुः षट्तदा पत्नीर्विना देवीमरुन्धतीम्
Atha saptarshayah shrutva jatam putram mahaujasam
Tatyajuh shattada patnirvina devimarundhatim
215.6
षड्भिरेव तदा जातमाहुस्तद्वनवासिनः
सप्तर्षीनाह च स्वाहा मम पुत्रोऽयमित्युत
अहं जाने नैतदेवमिति राजन्पुनः पुनः
Shadbhireva tada jatamahustadvanavasinah
Saptarshinaha cha svaha mama putroyamityuta
Aham jane naitadevamiti rajanpunah punah
215.7
विश्वामित्रस्तु कृत्वेष्टिं सप्तर्षीणां महामुनिः
पावकं कामसंतप्तमदृष्टः पृष्ठतोऽन्वगात्
तत्तेन निखिलं सर्वमवबुद्धं यथातथम्
Vishvamitrastu kritveshtim saptarshinam mahamunih
Pavakam kamasantaptamadrishtah prishthatonvagat
Tattena nikhilam sarvamavabuddham yathatatham
215.8
विश्वामित्रस्तु प्रथमं कुमारं शरणं गतः
स्तवं दिव्यं संप्रचक्रे महासेनस्य चापि सः
Vishvamitrastu prathamam kumaram sharanam gatah
Stavam divyam samprachakre mahasenasya chapi sah
215.9
मङ्गलानि च सर्वाणि कौमाराणि त्रयोदश
जातकर्मादिकास्तस्य क्रियाश्चक्रे महामुनिः
Mangalani cha sarvani kaumarani trayodasha
Jatakarmadikastasya kriyashchakre mahamunih
215.10
षड्वक्त्रस्य तु माहात्म्यं कुक्कुटस्य च साधनम्
शक्त्या देव्याः साधनं च तथा पारिषदामपि
Shadvaktrasya tu mahatmyam kukkutasya cha sadhanam
Shaktya devyah sadhanam cha tatha parishadamapi
215.11
विश्वामित्रश्चकारैतत्कर्म लोकहिताय वै
तस्मादृषिः कुमारस्य विश्वामित्रोऽभवत्प्रियः
Vishvamitrashchakaraitatkarma lokahitaya vai
Tasmadrishih kumarasya vishvamitrobhavatpriyah
215.12
अन्वजानाच्च स्वाहाया रूपान्यत्वं महामुनिः
अब्रवीच्च मुनीन्सर्वान्नापराध्यन्ति वै स्त्रियः
श्रुत्वा तु तत्त्वतस्तस्मात्ते पत्नीः सर्वतोऽत्यजन्
Anvajanachcha svahaya rupanyatvam mahamunih
Abravichcha muninsarvannaparadhyanti vai striyah
Shrutva tu tattvatastasmatte patnih sarvatotyajan
215.13
स्कन्दं श्रुत्वा ततो देवा वासवं सहिताब्रुवन्
अविषह्यबलं स्कन्दं जहि शक्राशु माचिरम्
Skandam shrutva tato deva vasavam sahitabruvan
Avishahyabalam skandam jahi shakrashu machiram
215.14
यदि वा न निहंस्येनमद्येन्द्रोऽयं भविष्यति
त्रैलोक्यं संनिगृह्यास्मांस्त्वां च शक्र महाबलः
Yadi va na nihansyenamadyendroyam bhavishyati
Trailokyam sannigrihyasmanstvam cha shakra mahabalah
215.15
स तानुवाच व्यथितो बालोऽयं सुमहाबलः
स्रष्टारमपि लोकानां युधि विक्रम्य नाशयेत्
Sa tanuvacha vyathito baloyam sumahabalah
Srashtaramapi lokanam yudhi vikramya nashayet
215.16
सर्वास्त्वद्याभिगच्छन्तु स्कन्दं लोकस्य मातरः
कामवीर्या घ्नन्तु चैनं तथेत्युक्त्वा च ता ययुः
Sarvastvadyabhigachchhantu skandam lokasya matarah
Kamavirya ghnantu chainam tathetyuktva cha ta yayuh
215.17
तमप्रतिबलं दृष्ट्वा विषण्णवदनास्तु ताः
अशक्योऽयं विचिन्त्यैवं तमेव शरणं ययुः
Tamapratibalam drishtva vishannavadanastu tah
Ashakyoyam vichintyaivam tameva sharanam yayuh
215.18
ऊचुश्चापि त्वमस्माकं पुत्रोऽस्माभिर्धृतं जगत्
अभिनन्दस्व नः सर्वाः प्रस्नुताः स्नेहविक्लवाः
Uchushchapi tvamasmakam putrosmabhirdhritam jagat
Abhinandasva nah sarvah prasnutah snehaviklavah
215.19
ताः संपूज्य महासेनः कामांश्चासां प्रदाय सः
अपश्यदग्निमायान्तं पितरं बलिनां बली
Tah sampujya mahasenah kamanshchasam pradaya sah
Apashyadagnimayantam pitaram balinam bali
215.20
स तु संपूजितस्तेन सह मातृगणेन ह
परिवार्य महासेनं रक्षमाणः स्थितः स्थिरम्
Sa tu sampujitastena saha matriganena ha
Parivarya mahasenam rakshamanah sthitah sthiram
215.21
सर्वासां या तु मातॄणां नारी क्रोधसमुद्भवा
धात्री सा पुत्रवत्स्कन्दं शूलहस्ताभ्यरक्षत
Sarvasam ya tu matrinam nari krodhasamudbhava
Dhatri sa putravatskandam shulahastabhyarakshata
215.22
लोहितस्योदधेः कन्या क्रूरा लोहितभोजना
परिष्वज्य महासेनं पुत्रवत्पर्यरक्षत
Lohitasyodadheh kanya krura lohitabhojana
Parishvajya mahasenam putravatparyarakshata
215.23
अग्निर्भूत्वा नैगमेयश्छागवक्त्रो बहुप्रजः
रमयामास शैलस्थं बालं क्रीडनकैरिव
Agnirbhutva naigameyashchhagavaktro bahuprajah
Ramayamasa shailastham balam kridanakairiva