UtshovChapter 119
119.1
जनमेजय उवाच
प्रभासतीर्थं संप्राप्य वृष्णयः पाण्डवास्तथा
किमकुर्वन्कथाश्चैषां कास्तत्रासंस्तपोधन
Janamejaya uvacha
Prabhasatirtham samprapya vrishnayah pandavastatha
Kimakurvankathashchaisham kastatrasanstapodhana
119.2
ते हि सर्वे महात्मानः सर्वशास्त्रविशारदाः
वृष्णयः पाण्डवाश्चैव सुहृदश्च परस्परम्
Te hi sarve mahatmanah sarvashastravisharadah
Vrishnayah pandavashchaiva suhridashcha parasparam
119.3
वैशंपायन उवाच
प्रभासतीर्थं संप्राप्य पुण्यं तीर्थं महोदधेः
वृष्णयः पाण्डवान्वीरान्परिवार्योपतस्थिरे
Vaishampayana uvacha
Prabhasatirtham samprapya punyam tirtham mahodadheh
Vrishnayah pandavanviranparivaryopatasthire
119.4
ततो गोक्षीरकुन्देन्दुमृणालरजतप्रभः
वनमाली हली रामो बभाषे पुष्करेक्षणम्
Tato gokshirakundendumrinalarajataprabhah
Vanamali hali ramo babhashe pushkarekshanam
119.5
न कृष्ण धर्मश्चरितो भवाय; जन्तोरधर्मश्च पराभवाय
युधिष्ठिरो यत्र जटी महात्मा; वनाश्रयः क्लिश्यति चीरवासाः
Na krishna dharmashcharito bhavaya; jantoradharmashcha parabhavaya
Yudhishthiro yatra jati mahatma; vanashrayah klishyati chiravasah
119.6
दुर्योधनश्चापि महीं प्रशास्ति; न चास्य भूमिर्विवरं ददाति
धर्मादधर्मश्चरितो गरीया;नितीव मन्येत नरोऽल्पबुद्धिः
Duryodhanashchapi mahim prashasti; na chasya bhumirvivaram dadati
Dharmadadharmashcharito gariya;nitiva manyeta narolpabuddhih
119.7
दुर्योधने चापि विवर्धमाने; युधिष्ठिरे चासुख आत्तराज्ये
किं न्वद्य कर्तव्यमिति प्रजाभिः; शङ्का मिथः संजनिता नराणाम्
Duryodhane chapi vivardhamane; yudhishthire chasukha attarajye
Kim nvadya kartavyamiti prajabhih; shanka mithah sanjanita naranam
119.8
अयं हि धर्मप्रभवो नरेन्द्रो; धर्मे रतः सत्यधृतिः प्रदाता
चलेद्धि राज्याच्च सुखाच्च पार्थो; धर्मादपेतश्च कथं विवर्धेत्
Ayam hi dharmaprabhavo narendro; dharme ratah satyadhritih pradata
Chaleddhi rajyachcha sukhachcha partho; dharmadapetashcha katham vivardhet
119.9
कथं नु भीष्मश्च कृपश्च विप्रो; द्रोणश्च राजा च कुलस्य वृद्धः
प्रव्राज्य पार्थान्सुखमाप्नुवन्ति; धिक्पापबुद्धीन्भरतप्रधानान्
Katham nu bhishmashcha kripashcha vipro; dronashcha raja cha kulasya vriddhah
Pravrajya parthansukhamapnuvanti; dhikpapabuddhinbharatapradhanan
119.10
किं नाम वक्ष्यत्यवनिप्रधानः; पितॄन्समागम्य परत्र पापः
पुत्रेषु सम्यक्चरितं मयेति; पुत्रानपापानवरोप्य राज्यात्
Kim nama vakshyatyavanipradhanah; pitrinsamagamya paratra papah
Putreshu samyakcharitam mayeti; putranapapanavaropya rajyat
119.11
नासौ धिया संप्रतिपश्यति स्म; किं नाम कृत्वाहमचक्षुरेवम्
जातः पृथिव्यामिति पार्थिवेषु; प्रव्राज्य कौन्तेयमथापि राज्यात्
Nasau dhiya sampratipashyati sma; kim nama kritvahamachakshurevam
Jatah prithivyamiti parthiveshu; pravrajya kaunteyamathapi rajyat
119.12
नूनं समृद्धान्पितृलोकभूमौ; चामीकराभान्क्षितिजान्प्रफुल्लान्
विचित्रवीर्यस्य सुतः सपुत्रः; कृत्वा नृशंसं बत पश्यति स्म
Nunam samriddhanpitrilokabhumau; chamikarabhankshitijanpraphullan
Vichitraviryasya sutah saputrah; kritva nrishansam bata pashyati sma
119.13
व्यूढोत्तरांसान्पृथुलोहिताक्षा;न्नेमान्स्म पृच्छन्स शृणोति नूनम्
प्रस्थापयद्यत्स वनं ह्यशङ्को; युधिष्ठिरं सानुजमात्तशस्त्रम्
Vyudhottaransanprithulohitaksha;nnemansma prichchhansa shrinoti nunam
Prasthapayadyatsa vanam hyashanko; yudhishthiram sanujamattashastram
119.14
योऽयं परेषां पृतनां समृद्धां; निरायुधो दीर्घभुजो निहन्यात्
श्रुत्वैव शब्दं हि वृकोदरस्य; मुञ्चन्ति सैन्यानि शकृत्समूत्रम्
Yoyam paresham pritanam samriddham; nirayudho dirghabhujo nihanyat
Shrutvaiva shabdam hi vrikodarasya; munchanti sainyani shakritsamutram
119.15
स क्षुत्पिपासाध्वकृशस्तरस्वी; समेत्य नानायुधबाणपाणिः
वने स्मरन्वासमिमं सुघोरं; शेषं न कुर्यादिति निश्चितं मे
Sa kshutpipasadhvakrishastarasvi; sametya nanayudhabanapanih
Vane smaranvasamimam sughoram; shesham na kuryaditi nishchitam me
119.16
न ह्यस्य वीर्येण बलेन कश्चि;त्समः पृथिव्यां भविता नरेषु
शीतोष्णवातातपकर्शिताङ्गो; न शेषमाजावसुहृत्सु कुर्यात्
Na hyasya viryena balena kashchi;tsamah prithivyam bhavita nareshu
Shitoshnavatatapakarshitango; na sheshamajavasuhritsu kuryat
119.17
प्राच्यां नृपानेकरथेन जित्वा; वृकोदरः सानुचरान्रणेषु
स्वस्त्यागमद्योऽतिरथस्तरस्वी; सोऽयं वने क्लिश्यति चीरवासाः
Prachyam nripanekarathena jitva; vrikodarah sanucharanraneshu
Svastyagamadyotirathastarasvi; soyam vane klishyati chiravasah
119.18
यो दन्तकूरे व्यजयन्नृदेवा;न्समागतान्दाक्षिणात्यान्महीपान्
तं पश्यतेमं सहदेवमद्य; तपस्विनं तापसवेषरूपम्
Yo dantakure vyajayannrideva;nsamagatandakshinatyanmahipan
Tam pashyatemam sahadevamadya; tapasvinam tapasavesharupam
119.19
यः पार्थिवानेकरथेन वीरो; दिशं प्रतीचीं प्रति युद्धशौण्डः
सोऽयं वने मूलफलेन जीव;ञ्जटी चरत्यद्य मलाचिताङ्गः
Yah parthivanekarathena viro; disham pratichim prati yuddhashaundah
Soyam vane mulaphalena jiva;njati charatyadya malachitangah
119.20
सत्रे समृद्धेऽति रथस्य राज्ञो; वेदीतलादुत्पतिता सुता या
सेयं वने वासमिमं सुदुःखं; कथं सहत्यद्य सती सुखार्हा
Satre samriddheti rathasya ragyo; veditaladutpatita suta ya
Seyam vane vasamimam suduhkham; katham sahatyadya sati sukharha
119.21
त्रिवर्गमुख्यस्य समीरणस्य; देवेश्वरस्याप्यथ वाश्विनोश्च
एषां सुराणां तनयाः कथं नु; वने चरन्त्यल्पसुखाः सुखार्हाः
Trivargamukhyasya samiranasya; deveshvarasyapyatha vashvinoshcha
Esham suranam tanayah katham nu; vane charantyalpasukhah sukharhah
119.22
जिते हि धर्मस्य सुते सभार्ये; सभ्रातृके सानुचरे निरस्ते
दुर्योधने चापि विवर्धमाने; कथं न सीदत्यवनिः सशैला
Jite hi dharmasya sute sabharye; sabhratrike sanuchare niraste
Duryodhane chapi vivardhamane; katham na sidatyavanih sashaila