Chapter 96

96.1

जनमेजय उवाच
कोऽसौ नकुलरूपेण शिरसा काञ्चनेन वै
प्राह मानुषवद्वाचमेतत्पृष्टो वदस्व मे

Janamejaya uvacha
Kosau nakularupena shirasa kanchanena vai
Praha manushavadvachametatprishto vadasva me

वैशंपायन उवाच
एतत्पूर्वं न पृष्टोऽहं न चास्माभिः प्रभाषितम्
श्रूयतां नकुलो योऽसौ यथा वागस्य मानुषी

Vaishampayana uvacha
Etatpurvam na prishtoham na chasmabhih prabhashitam
Shruyatam nakulo yosau yatha vagasya manushi

श्राद्धं संकल्पयामास जमदग्निः पुरा किल
होमधेनुस्तमागाच्च स्वयं चापि दुदोह ताम्

Shraddham sankalpayamasa jamadagnih pura kila
Homadhenustamagachcha svayam chapi dudoha tam

तत्क्षीरं स्थापयामास नवे भाण्डे दृढे शुचौ
तच्च क्रोधः स्वरूपेण पिठरं पर्यवर्तयत्

Tatkshiram sthapayamasa nave bhande dridhe shuchau
Tachcha krodhah svarupena pitharam paryavartayat

जिज्ञासुस्तमृषिश्रेष्ठं किं कुर्याद्विप्रिये कृते
इति संचिन्त्य दुर्मेधा धर्षयामास तत्पयः

Jigyasustamrishishreshtham kim kuryadvipriye krite
Iti sanchintya durmedha dharshayamasa tatpayah

तमाज्ञाय मुनिः क्रोधं नैवास्य चुकुपे ततः
स तु क्रोधस्तमाहेदं प्राञ्जलिर्मूर्तिमान्स्थितः

Tamagyaya munih krodham naivasya chukupe tatah
Sa tu krodhastamahedam pranjalirmurtimansthitah

जितोऽस्मीति भृगुश्रेष्ठ भृगवो ह्यतिरोषणाः
लोके मिथ्याप्रवादोऽयं यत्त्वयास्मि पराजितः

Jitosmiti bhrigushreshtha bhrigavo hyatiroshanah
Loke mithyapravadoyam yattvayasmi parajitah

सोऽहं त्वयि स्थितो ह्यद्य क्षमावति महात्मनि
बिभेमि तपसः साधो प्रसादं कुरु मे विभो

Soham tvayi sthito hyadya kshamavati mahatmani
Bibhemi tapasah sadho prasadam kuru me vibho

जमदग्निरुवाच
साक्षाद्दृष्टोऽसि मे क्रोध गच्छ त्वं विगतज्वरः
न ममापकृतं तेऽद्य न मन्युर्विद्यते मम

Jamadagniruvacha
Sakshaddrishtosi me krodha gachchha tvam vigatajvarah
Na mamapakritam tedya na manyurvidyate mama

यानुद्दिश्य तु संकल्पः पयसोऽस्य कृतो मया
पितरस्ते महाभागास्तेभ्यो बुध्यस्व गम्यताम्

Yanuddishya tu sankalpah payasosya krito maya
Pitaraste mahabhagastebhyo budhyasva gamyatam

इत्युक्तो जातसंत्रासः स तत्रान्तरधीयत
पितॄणामभिषङ्गात्तु नकुलत्वमुपागतः

Ityukto jatasantrasah sa tatrantaradhiyata
Pitrinamabhishangattu nakulatvamupagatah

स तान्प्रसादयामास शापस्यान्तो भवेदिति
तैश्चाप्युक्तो यदा धर्मं क्षेप्स्यसे मोक्ष्यसे तदा

Sa tanprasadayamasa shapasyanto bhavediti
Taishchapyukto yada dharmam kshepsyase mokshyase tada

तैश्चोक्तो यज्ञियान्देशान्धर्मारण्यानि चैव ह
जुगुप्सन्परिधावन्स यज्ञं तं समुपासदत्

Taishchokto yagyiyandeshandharmaranyani chaiva ha
Jugupsanparidhavansa yagyam tam samupasadat

धर्मपुत्रमथाक्षिप्य सक्तुप्रस्थेन तेन सः
मुक्तः शापात्ततः क्रोधो धर्मो ह्यासीद्युधिष्ठिरः

Dharmaputramathakshipya saktuprasthena tena sah
Muktah shapattatah krodho dharmo hyasidyudhishthirah

एवमेतत्तदा वृत्तं तस्य यज्ञे महात्मनः
पश्यतां चापि नस्तत्र नकुलोऽन्तर्हितस्तदा

Evametattada vrittam tasya yagye mahatmanah
Pashyatam chapi nastatra nakulontarhitastada