UtshovChapter 332
332.1
नरनारायणावूचतुः
धन्योऽस्यनुगृहीतोऽसि यत्ते दृष्टः स्वयं प्रभुः
न हि तं दृष्टवान्कश्चित्पद्मयोनिरपि स्वयम्
Naranarayanavuchatuh
Dhanyosyanugrihitosi yatte drishtah svayam prabhuh
Na hi tam drishtavankashchitpadmayonirapi svayam
332.2
अव्यक्तयोनिर्भगवान्दुर्दर्शः पुरुषोत्तमः
नारदैतद्धि ते सत्यं वचनं समुदाहृतम्
Avyaktayonirbhagavandurdarshah purushottamah
Naradaitaddhi te satyam vachanam samudahritam
332.3
नास्य भक्तैः प्रियतरो लोके कश्चन विद्यते
ततः स्वयं दर्शितवान्स्वमात्मानं द्विजोत्तम
Nasya bhaktaih priyataro loke kashchana vidyate
Tatah svayam darshitavansvamatmanam dvijottama
332.4
तपो हि तप्यतस्तस्य यत्स्थानं परमात्मनः
न तत्संप्राप्नुते कश्चिदृते ह्यावां द्विजोत्तम
Tapo hi tapyatastasya yatsthanam paramatmanah
Na tatsamprapnute kashchidrite hyavam dvijottama
332.5
या हि सूर्यसहस्रस्य समस्तस्य भवेद्द्युतिः
स्थानस्य सा भवेत्तस्य स्वयं तेन विराजता
Ya hi suryasahasrasya samastasya bhaveddyutih
Sthanasya sa bhavettasya svayam tena virajata
332.6
तस्मादुत्तिष्ठते विप्र देवाद्विश्वभुवः पतेः
क्षमा क्षमावतां श्रेष्ठ यया भूमिस्तु युज्यते
Tasmaduttishthate vipra devadvishvabhuvah pateh
Kshama kshamavatam shreshtha yaya bhumistu yujyate
332.7
तस्माच्चोत्तिष्ठते देवात्सर्वभूतहितो रसः
आपो येन हि युज्यन्ते द्रवत्वं प्राप्नुवन्ति च
Tasmachchottishthate devatsarvabhutahito rasah
Apo yena hi yujyante dravatvam prapnuvanti cha
332.8
तस्मादेव समुद्भूतं तेजो रूपगुणात्मकम्
येन स्म युज्यते सूर्यस्ततो लोकान्विराजते
Tasmadeva samudbhutam tejo rupagunatmakam
Yena sma yujyate suryastato lokanvirajate
332.9
तस्माद्देवात्समुद्भूतः स्पर्शस्तु पुरुषोत्तमात्
येन स्म युज्यते वायुस्ततो लोकान्विवात्यसौ
Tasmaddevatsamudbhutah sparshastu purushottamat
Yena sma yujyate vayustato lokanvivatyasau
332.10
तस्माच्चोत्तिष्ठते शब्दः सर्वलोकेश्वरात्प्रभोः
आकाशं युज्यते येन ततस्तिष्ठत्यसंवृतम्
Tasmachchottishthate shabdah sarvalokeshvaratprabhoh
Akasham yujyate yena tatastishthatyasanvritam
332.11
तस्माच्चोत्तिष्ठते देवात्सर्वभूतगतं मनः
चन्द्रमा येन संयुक्तः प्रकाशगुणधारणः
Tasmachchottishthate devatsarvabhutagatam manah
Chandrama yena sanyuktah prakashagunadharanah
332.12
षड्भूतोत्पादकं नाम तत्स्थानं वेदसंज्ञितम्
विद्यासहायो यत्रास्ते भगवान्हव्यकव्यभुक्
Shadbhutotpadakam nama tatsthanam vedasangyitam
Vidyasahayo yatraste bhagavanhavyakavyabhuk
332.13
ये हि निष्कल्मषा लोके पुण्यपापविवर्जिताः
तेषां वै क्षेममध्वानं गच्छतां द्विजसत्तम
सर्वलोकतमोहन्ता आदित्यो द्वारमुच्यते
Ye hi nishkalmasha loke punyapapavivarjitah
Tesham vai kshemamadhvanam gachchhatam dvijasattama
Sarvalokatamohanta adityo dvaramuchyate
332.14
आदित्यदग्धसर्वाङ्गा अदृश्याः केनचित्क्वचित्
परमाणुभूता भूत्वा तु तं देवं प्रविशन्त्युत
Adityadagdhasarvanga adrishyah kenachitkvachit
Paramanubhuta bhutva tu tam devam pravishantyuta
332.15
तस्मादपि विनिर्मुक्ता अनिरुद्धतनौ स्थिताः
मनोभूतास्ततो भूयः प्रद्युम्नं प्रविशन्त्युत
Tasmadapi vinirmukta aniruddhatanau sthitah
Manobhutastato bhuyah pradyumnam pravishantyuta
332.16
प्रद्युम्नाच्चापि निर्मुक्ता जीवं संकर्षणं तथा
विशन्ति विप्रप्रवराः सांख्या भागवतैः सह
Pradyumnachchapi nirmukta jivam sankarshanam tatha
Vishanti viprapravarah sankhya bhagavataih saha
332.17
ततस्त्रैगुण्यहीनास्ते परमात्मानमञ्जसा
प्रविशन्ति द्विजश्रेष्ठ क्षेत्रज्ञं निर्गुणात्मकम्
सर्वावासं वासुदेवं क्षेत्रज्ञं विद्धि तत्त्वतः
Tatastraigunyahinaste paramatmanamanjasa
Pravishanti dvijashreshtha kshetragyam nirgunatmakam
Sarvavasam vasudevam kshetragyam viddhi tattvatah
332.18
समाहितमनस्काश्च नियताः संयतेन्द्रियाः
एकान्तभावोपगता वासुदेवं विशन्ति ते
Samahitamanaskashcha niyatah sanyatendriyah
Ekantabhavopagata vasudevam vishanti te
332.19
आवामपि च धर्मस्य गृहे जातौ द्विजोत्तम
रम्यां विशालामाश्रित्य तप उग्रं समास्थितौ
Avamapi cha dharmasya grihe jatau dvijottama
Ramyam vishalamashritya tapa ugram samasthitau
332.20
ये तु तस्यैव देवस्य प्रादुर्भावाः सुरप्रियाः
भविष्यन्ति त्रिलोकस्थास्तेषां स्वस्तीत्यतो द्विज
Ye tu tasyaiva devasya pradurbhavah surapriyah
Bhavishyanti trilokasthastesham svastityato dvija
332.21
विधिना स्वेन युक्ताभ्यां यथापूर्वं द्विजोत्तम
आस्थिताभ्यां सर्वकृच्छ्रं व्रतं सम्यक्तदुत्तमम्
Vidhina svena yuktabhyam yathapurvam dvijottama
Asthitabhyam sarvakrichchhram vratam samyaktaduttamam
332.22
आवाभ्यामपि दृष्टस्त्वं श्वेतद्वीपे तपोधन
समागतो भगवता संजल्पं कृतवान्यथा
Avabhyamapi drishtastvam shvetadvipe tapodhana
Samagato bhagavata sanjalpam kritavanyatha
332.23
सर्वं हि नौ संविदितं त्रैलोक्ये सचराचरे
यद्भविष्यति वृत्तं वा वर्तते वा शुभाशुभम्
Sarvam hi nau sanviditam trailokye sacharachare
Yadbhavishyati vrittam va vartate va shubhashubham
332.24
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा तयोर्वाक्यं तपस्युग्रेऽभ्यवर्तत
नारदः प्राञ्जलिर्भूत्वा नारायणपरायणः
Vaishampayana uvacha
Etachchhrutva tayorvakyam tapasyugrebhyavartata
Naradah pranjalirbhutva narayanaparayanah
332.25
जजाप विधिवन्मन्त्रान्नारायणगतान्बहून्
दिव्यं वर्षसहस्रं हि नरनारायणाश्रमे
Jajapa vidhivanmantrannarayanagatanbahun
Divyam varshasahasram hi naranarayanashrame
332.26
अवसत्स महातेजा नारदो भगवानृषिः
तमेवाभ्यर्चयन्देवं नरनारायणौ च तौ
Avasatsa mahateja narado bhagavanrishih
Tamevabhyarchayandevam naranarayanau cha tau