UtshovChapter 180
180.1
वैशंपायन उवाच
तस्मै दित्सति कन्यां तु ब्राह्मणाय महात्मने
कोप आसीन्महीपानामालोक्यान्योन्यमन्तिकात्
Vaishampayana uvacha
Tasmai ditsati kanyam tu brahmanaya mahatmane
Kopa asinmahipanamalokyanyonyamantikat
180.2
अस्मानयमतिक्रम्य तृणीकृत्य च संगतान्
दातुमिच्छति विप्राय द्रौपदीं योषितां वराम्
Asmanayamatikramya trinikritya cha sangatan
Datumichchhati vipraya draupadim yoshitam varam
180.3
निहन्मैनं दुरात्मानं योऽयमस्मान्न मन्यते
न ह्यर्हत्येष सत्कारं नापि वृद्धक्रमं गुणैः
Nihanmainam duratmanam yoyamasmanna manyate
Na hyarhatyesha satkaram napi vriddhakramam gunaih
180.4
हन्मैनं सह पुत्रेण दुराचारं नृपद्विषम्
अयं हि सर्वानाहूय सत्कृत्य च नराधिपान्
गुणवद्भोजयित्वा च ततः पश्चाद्विनिन्दति
Hanmainam saha putrena duracharam nripadvisham
Ayam hi sarvanahuya satkritya cha naradhipan
Gunavadbhojayitva cha tatah pashchadvinindati
180.5
अस्मिन्राजसमावाये देवानामिव संनये
किमयं सदृशं कंचिन्नृपतिं नैव दृष्टवान्
Asminrajasamavaye devanamiva sannaye
Kimayam sadrisham kanchinnripatim naiva drishtavan
180.6
न च विप्रेष्वधीकारो विद्यते वरणं प्रति
स्वयंवरः क्षत्रियाणामितीयं प्रथिता श्रुतिः
Na cha vipreshvadhikaro vidyate varanam prati
Svayanvarah kshatriyanamitiyam prathita shrutih
180.7
अथ वा यदि कन्येयं नेह कंचिद्बुभूषति
अग्नावेनां परिक्षिप्य याम राष्ट्राणि पार्थिवाः
Atha va yadi kanyeyam neha kanchidbubhushati
Agnavenam parikshipya yama rashtrani parthivah
180.8
ब्राह्मणो यदि वा बाल्याल्लोभाद्वा कृतवानिदम्
विप्रियं पार्थिवेन्द्राणां नैष वध्यः कथंचन
Brahmano yadi va balyallobhadva kritavanidam
Vipriyam parthivendranam naisha vadhyah kathanchana
180.9
ब्राह्मणार्थं हि नो राज्यं जीवितं च वसूनि च
पुत्रपौत्रं च यच्चान्यदस्माकं विद्यते धनम्
Brahmanartham hi no rajyam jivitam cha vasuni cha
Putrapautram cha yachchanyadasmakam vidyate dhanam
180.10
अवमानभयादेतत्स्वधर्मस्य च रक्षणात्
स्वयंवराणां चान्येषां मा भूदेवंविधा गतिः
Avamanabhayadetatsvadharmasya cha rakshanat
Svayanvaranam chanyesham ma bhudevanvidha gatih
180.11
इत्युक्त्वा राजशार्दूला हृष्टाः परिघबाहवः
द्रुपदं संजिघृक्षन्तः सायुधाः समुपाद्रवन्
Ityuktva rajashardula hrishtah parighabahavah
Drupadam sanjighrikshantah sayudhah samupadravan
180.12
तान्गृहीतशरावापान्क्रुद्धानापततो नृपान्
द्रुपदो वीक्ष्य संत्रासाद्ब्राह्मणाञ्शरणं गतः
Tangrihitasharavapankruddhanapatato nripan
Drupado vikshya santrasadbrahmanansharanam gatah
180.13
वेगेनापततस्तांस्तु प्रभिन्नानिव वारणान्
पाण्डुपुत्रौ महावीर्यौ प्रतीयतुररिंदमौ
Vegenapatatastanstu prabhinnaniva varanan
Panduputrau mahaviryau pratiyaturarindamau
180.14
ततः समुत्पेतुरुदायुधास्ते; महीक्षितो बद्धतलाङ्गुलित्राः
जिघांसमानाः कुरुराजपुत्रा;वमर्षयन्तोऽर्जुनभीमसेनौ
Tatah samutpeturudayudhaste; mahikshito baddhatalangulitrah
Jighansamanah kururajaputra;vamarshayantorjunabhimasenau
180.15
ततस्तु भीमोऽद्भुतवीर्यकर्मा; महाबलो वज्रसमानवीर्यः
उत्पाट्य दोर्भ्यां द्रुममेकवीरो; निष्पत्रयामास यथा गजेन्द्रः
Tatastu bhimodbhutaviryakarma; mahabalo vajrasamanaviryah
Utpatya dorbhyam drumamekaviro; nishpatrayamasa yatha gajendrah
180.16
तं वृक्षमादाय रिपुप्रमाथी; दण्डीव दण्डं पितृराज उग्रम्
तस्थौ समीपे पुरुषर्षभस्य; पार्थस्य पार्थः पृथुदीर्घबाहुः
Tam vrikshamadaya ripupramathi; dandiva dandam pitriraja ugram
Tasthau samipe purusharshabhasya; parthasya parthah prithudirghabahuh
180.17
तत्प्रेक्ष्य कर्मातिमनुष्यबुद्धे;र्जिष्णोः सहभ्रातुरचिन्त्यकर्मा
दामोदरो भ्रातरमुग्रवीर्यं; हलायुधं वाक्यमिदं बभाषे
Tatprekshya karmatimanushyabuddhe;rjishnoh sahabhraturachintyakarma
Damodaro bhrataramugraviryam; halayudham vakyamidam babhashe
180.18
य एष मत्तर्षभतुल्यगामी; महद्धनुः कर्षति तालमात्रम्
एषोऽर्जुनो नात्र विचार्यमस्ति; यद्यस्मि संकर्षण वासुदेवः
Ya esha mattarshabhatulyagami; mahaddhanuh karshati talamatram
Eshorjuno natra vicharyamasti; yadyasmi sankarshana vasudevah
180.19
य एष वृक्षं तरसावरुज्य; राज्ञां विकारे सहसा निवृत्तः
वृकोदरो नान्य इहैतदद्य; कर्तुं समर्थो भुवि मर्त्यधर्मा
Ya esha vriksham tarasavarujya; ragyam vikare sahasa nivrittah
Vrikodaro nanya ihaitadadya; kartum samartho bhuvi martyadharma
180.20
योऽसौ पुरस्तात्कमलायताक्ष;स्तनुर्महासिंहगतिर्विनीतः
गौरः प्रलम्बोज्ज्वलचारुघोणो; विनिःसृतः सोऽच्युत धर्मराजः
Yosau purastatkamalayataksha;stanurmahasinhagatirvinitah
Gaurah pralambojjvalacharughono; vinihsritah sochyuta dharmarajah
180.21
यौ तौ कुमाराविव कार्त्तिकेयौ; द्वावश्विनेयाविति मे प्रतर्कः
मुक्ता हि तस्माज्जतुवेश्मदाहा;न्मया श्रुताः पाण्डुसुताः पृथा च
Yau tau kumaraviva karttikeyau; dvavashvineyaviti me pratarkah
Mukta hi tasmajjatuveshmadaha;nmaya shrutah pandusutah pritha cha
180.22
तमब्रवीन्निर्मलतोयदाभो; हलायुधोऽनन्तरजं प्रतीतः
प्रीतोऽस्मि दिष्ट्या हि पितृष्वसा नः; पृथा विमुक्ता सह कौरवाग्र्यैः
Tamabravinnirmalatoyadabho; halayudhonantarajam pratitah
Pritosmi dishtya hi pitrishvasa nah; pritha vimukta saha kauravagryaih