UtshovChapter 154
154.1
ब्राह्मण उवाच
गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूवर्षिर्महातपाः
भरद्वाजो महाप्राज्ञः सततं संशितव्रतः
Brahmana uvacha
Gangadvaram prati mahanbabhuvarshirmahatapah
Bharadvajo mahapragyah satatam sanshitavratah
154.2
सोऽभिषेक्तुं गतो गङ्गां पूर्वमेवागतां सतीम्
ददर्शाप्सरसं तत्र घृताचीमाप्लुतामृषिः
Sobhishektum gato gangam purvamevagatam satim
Dadarshapsarasam tatra ghritachimaplutamrishih
154.3
तस्या वायुर्नदीतीरे वसनं व्यहरत्तदा
अपकृष्टाम्बरां दृष्ट्वा तामृषिश्चकमे ततः
Tasya vayurnaditire vasanam vyaharattada
Apakrishtambaram drishtva tamrishishchakame tatah
154.4
तस्यां संसक्तमनसः कौमारब्रह्मचारिणः
हृष्टस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे
Tasyam sansaktamanasah kaumarabrahmacharinah
Hrishtasya retashchaskanda tadrishirdrona adadhe
154.5
ततः समभवद्द्रोणः कुमारस्तस्य धीमतः
अध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः
Tatah samabhavaddronah kumarastasya dhimatah
Adhyagishta sa vedanshcha vedangani cha sarvashah
154.6
भरद्वाजस्य तु सखा पृषतो नाम पार्थिवः
तस्यापि द्रुपदो नाम तदा समभवत्सुतः
Bharadvajasya tu sakha prishato nama parthivah
Tasyapi drupado nama tada samabhavatsutah
154.7
स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्षतः
चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः
Sa nityamashramam gatva dronena saha parshatah
Chikridadhyayanam chaiva chakara kshatriyarshabhah
154.8
ततस्तु पृषतेऽतीते स राजा द्रुपदोऽभवत्
द्रोणोऽपि रामं शुश्राव दित्सन्तं वसु सर्वशः
Tatastu prishatetite sa raja drupadobhavat
Dronopi ramam shushrava ditsantam vasu sarvashah
154.9
वनं तु प्रस्थितं रामं भरद्वाजसुतोऽब्रवीत्
आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजर्षभ
Vanam tu prasthitam ramam bharadvajasutobravit
Agatam vittakamam mam viddhi dronam dvijarshabha
154.10
राम उवाच
शरीरमात्रमेवाद्य मयेदमवशेषितम्
अस्त्राणि वा शरीरं वा ब्रह्मन्नन्यतरं वृणु
Rama uvacha
Shariramatramevadya mayedamavasheshitam
Astrani va shariram va brahmannanyataram vrinu
154.11
द्रोण उवाच
अस्त्राणि चैव सर्वाणि तेषां संहारमेव च
प्रयोगं चैव सर्वेषां दातुमर्हति मे भवान्
Drona uvacha
Astrani chaiva sarvani tesham sanharameva cha
Prayogam chaiva sarvesham datumarhati me bhavan
154.12
ब्राह्मण उवाच
तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रददौ भृगुनन्दनः
प्रतिगृह्य ततो द्रोणः कृतकृत्योऽभवत्तदा
Brahmana uvacha
Tathetyuktva tatastasmai pradadau bhrigunandanah
Pratigrihya tato dronah kritakrityobhavattada
154.13
संप्रहृष्टमनाश्चापि रामात्परमसंमतम्
ब्रह्मास्त्रं समनुप्राप्य नरेष्वभ्यधिकोऽभवत्
Samprahrishtamanashchapi ramatparamasammatam
Brahmastram samanuprapya nareshvabhyadhikobhavat
154.14
ततो द्रुपदमासाद्य भारद्वाजः प्रतापवान्
अब्रवीत्पुरुषव्याघ्रः सखायं विद्धि मामिति
Tato drupadamasadya bharadvajah pratapavan
Abravitpurushavyaghrah sakhayam viddhi mamiti
154.15
द्रुपद उवाच
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते
Drupada uvacha
Nashrotriyah shrotriyasya narathi rathinah sakha
Naraja parthivasyapi sakhipurvam kimishyate
154.16
ब्राह्मण उवाच
स विनिश्चित्य मनसा पाञ्चाल्यं प्रति बुद्धिमान्
जगाम कुरुमुख्यानां नगरं नागसाह्वयम्
Brahmana uvacha
Sa vinishchitya manasa panchalyam prati buddhiman
Jagama kurumukhyanam nagaram nagasahvayam
154.17
तस्मै पौत्रान्समादाय वसूनि विविधानि च
प्राप्ताय प्रददौ भीष्मः शिष्यान्द्रोणाय धीमते
Tasmai pautransamadaya vasuni vividhani cha
Praptaya pradadau bhishmah shishyandronaya dhimate
154.18
द्रोणः शिष्यांस्ततः सर्वानिदं वचनमब्रवीत्
समानीय तदा विद्वान्द्रुपदस्यासुखाय वै
Dronah shishyanstatah sarvanidam vachanamabravit
Samaniya tada vidvandrupadasyasukhaya vai
154.19
आचार्यवेतनं किंचिद्धृदि संपरिवर्तते
कृतास्त्रैस्तत्प्रदेयं स्यात्तदृतं वदतानघाः
Acharyavetanam kinchiddhridi samparivartate
Kritastraistatpradeyam syattadritam vadatanaghah
154.20
यदा च पाण्डवाः सर्वे कृतास्त्राः कृतनिश्रमाः
ततो द्रोणोऽब्रवीद्भूयो वेतनार्थमिदं वचः
Yada cha pandavah sarve kritastrah kritanishramah
Tato dronobravidbhuyo vetanarthamidam vachah
154.21
पार्षतो द्रुपदो नाम छत्रवत्यां नरेश्वरः
तस्यापकृष्य तद्राज्यं मम शीघ्रं प्रदीयताम्
Parshato drupado nama chhatravatyam nareshvarah
Tasyapakrishya tadrajyam mama shighram pradiyatam
154.22
ततः पाण्डुसुताः पञ्च निर्जित्य द्रुपदं युधि
द्रोणाय दर्शयामासुर्बद्ध्वा ससचिवं तदा
Tatah pandusutah pancha nirjitya drupadam yudhi
Dronaya darshayamasurbaddhva sasachivam tada
154.23
द्रोण उवाच
प्रार्थयामि त्वया सख्यं पुनरेव नराधिप
अराजा किल नो राज्ञः सखा भवितुमर्हति
Drona uvacha
Prarthayami tvaya sakhyam punareva naradhipa
Araja kila no ragyah sakha bhavitumarhati
154.24
अतः प्रयतितं राज्ये यज्ञसेन मया तव
राजासि दक्षिणे कूले भागीरथ्याहमुत्तरे
Atah prayatitam rajye yagyasena maya tava
Rajasi dakshine kule bhagirathyahamuttare
154.25
ब्राह्मण उवाच
असत्कारः स सुमहान्मुहूर्तमपि तस्य तु
न व्येति हृदयाद्राज्ञो दुर्मनाः स कृशोऽभवत्
Brahmana uvacha
Asatkarah sa sumahanmuhurtamapi tasya tu
Na vyeti hridayadragyo durmanah sa krishobhavat