UtshovGet the app

Ramcharitmanas 122.1

पुनि सप्रेम बोलेउ खगराऊ। जौं कृपाल मोहि ऊपर भाऊ।।
नाथ मोहि निज सेवक जानी। सप्त प्रस्न कहहु बखानी।।
प्रथमहिं कहहु नाथ मतिधीरा। सब ते दुर्लभ कवन सरीरा।।
बड़ दुख कवन कवन सुख भारी। सोउ संछेपहिं कहहु बिचारी।।
संत असंत मरम तुम्ह जानहु। तिन्ह कर सहज सुभाव बखानहु।।
कवन पुन्य श्रुति बिदित बिसाला। कहहु कवन अघ परम कराला।।
मानस रोग कहहु समुझाई। तुम्ह सर्बग्य कृपा अधिकाई।।
तात सुनहु सादर अति प्रीती। मैं संछेप कहउँ यह नीती।।
नर तन सम नहिं कवनिउ देही। जीव चराचर जाचत तेही।।
नरग स्वर्ग अपबर्ग निसेनी। ग्यान बिराग भगति सुभ देनी।।
सो तनु धरि हरि भजहिं न जे नर। होहिं बिषय रत मंद मंद तर।।
काँच किरिच बदलें ते लेही। कर ते डारि परस मनि देहीं।।
नहिं दरिद्र सम दुख जग माहीं। संत मिलन सम सुख जग नाहीं।।
पर उपकार बचन मन काया। संत सहज सुभाउ खगराया।।
संत सहहिं दुख परहित लागी। परदुख हेतु असंत अभागी।।
भूर्ज तरू सम संत कृपाला। परहित निति सह बिपति बिसाला।।
सन इव खल पर बंधन करई। खाल कढ़ाइ बिपति सहि मरई।।
खल बिनु स्वारथ पर अपकारी। अहि मूषक इव सुनु उरगारी।।
पर संपदा बिनासि नसाहीं। जिमि ससि हति हिम उपल बिलाहीं।।
दुष्ट उदय जग आरति हेतू। जथा प्रसिद्ध अधम ग्रह केतू।।
संत उदय संतत सुखकारी। बिस्व सुखद जिमि इंदु तमारी।।
परम धर्म श्रुति बिदित अहिंसा। पर निंदा सम अघ न गरीसा।।
हर गुर निंदक दादुर होई। जन्म सहस्त्र पाव तन सोई।।
द्विज निंदक बहु नरक भोग करि। जग जनमइ बायस सरीर धरि।।
सुर श्रुति निंदक जे अभिमानी। रौरव नरक परहिं ते प्रानी।।
होहिं उलूक संत निंदा रत। मोह निसा प्रिय ग्यान भानु गत।।
सब के निंदा जे जड़ करहीं। ते चमगादुर होइ अवतरहीं।।
सुनहु तात अब मानस रोगा। जिन्ह ते दुख पावहिं सब लोगा।।
मोह सकल ब्याधिन्ह कर मूला। तिन्ह ते पुनि उपजहिं बहु सूला।।
काम बात कफ लोभ अपारा। क्रोध पित्त नित छाती जारा।।
प्रीति करहिं जौं तीनिउ भाई। उपजइ सन्यपात दुखदाई।।
बिषय मनोरथ दुर्गम नाना। ते सब सूल नाम को जाना।।
ममता दादु कंडु इरषाई। हरष बिषाद गरह बहुताई।।
पर सुख देखि जरनि सोइ छई। कुष्ट दुष्टता मन कुटिलई।।
अहंकार अति दुखद डमरुआ। दंभ कपट मद मान नेहरुआ।।
तृस्ना उदरबृद्धि अति भारी। त्रिबिध ईषना तरुन तिजारी।।
जुग बिधि ज्वर मत्सर अबिबेका। कहँ लागि कहौं कुरोग अनेका।।

Puni saprem boleu khagarau, jaun kripal mohi upar bhau
Nath mohi nij sevak jani, sapta prasna kahahu bakhani
Prathamahin kahahu nath matidhira, sab te durlabh kavan sarira
Bar dukh kavan kavan sukh bhari, sou sanchhepahin kahahu bichari
Sant asant maram tumha janahu, tinha kar sahaj subhav bakhanahu
Kavan punya shruti bidit bisala, kahahu kavan agh param karala
Manas rog kahahu samujhai, tumha sarbagya kripa adhikai
Tat sunahu sadar ati priti, main sanchhep kahaum yah niti
Nar tan sam nahin kavaniu dehi, jiv charachar jachat tehi
Narag svarga apabarga niseni, gyan birag bhagati subh deni
So tanu dhari hari bhajahin na je nar, hohin bishay rat mand mand tar
Kanch kirich badalen te lehi, kar te dari paras mani dehin
Nahin daridra sam dukh jag mahin, sant milan sam sukh jag nahin
Par upakar bachan man kaya, sant sahaj subhau khagaraya
Sant sahahin dukh parahit lagi, paradukh hetu asant abhagi
Bhurja taru sam sant kripala, parahit niti sah bipati bisala
San iv khal par bandhan karai, khal karhai bipati sahi marai
Khal binu svarath par apakari, ahi mushak iv sunu uragari
Par sampada binasi nasahin, jimi sasi hati him upal bilahin
Dushta uday jag arati hetu, jatha prasiddha adham grah ketu
Sant uday santat sukhakari, bisva sukhad jimi indu tamari
Param dharma shruti bidit ahinsa, par ninda sam agh na garisa
Har gur nindak dadur hoi, janma sahastra pav tan soi
Dvij nindak bahu narak bhog kari, jag janamai bayas sarir dhari
Sur shruti nindak je abhimani, raurav narak parahin te prani
Hohin uluk sant ninda rat, moh nisa priy gyan bhanu gat
Sab ke ninda je jar karahin, te chamagadur hoi avatarahin
Sunahu tat ab manas roga, jinha te dukh pavahin sab loga
Moh sakal byadhinha kar mula, tinha te puni upajahin bahu sula
Kam bat kaph lobh apara, krodh pitta nit chhati jara
Priti karahin jaun tiniu bhai, upajai sanyapat dukhadai
Bishay manorath durgam nana, te sab sul nam ko jana
Mamata dadu kandu irashai, harash bishad garah bahutai
Par sukh dekhi jarani soi chhai, kushta dushtata man kutilai
Ahankar ati dukhad damarua, dambh kapat mad man neharua
Trisna udarabriddhi ati bhari, tribidh ishana tarun tijari
Jug bidhi jvar matsar abibeka, kaham lagi kahaun kurog aneka

Whole chapter